Jedna platforma do wszystkich czterech obszarów SUNDANSE
Trzy automatyczne stacje pomiarowe na Czarnej Orawie przesyłają dane do platformy. Model AI GAIA na ich podstawie przewiduje, ile osadów rzeka przeniesie w ciągu najbliższych 72 godzin i ile trafi do Jeziora Orawskiego (zbiornik po stronie słowackiej). Gmina dostaje jeden pulpit, a mieszkańcy dostają publiczną stronę o stanie rzeki.
Sieć pomiarowa
Położenie stacji i potencjalnych źródeł zanieczyszczeń jest poglądowe
Stacje
Kliknij stację, aby wybrać ją we wszystkich widokach
Monitoring przepływu
Poziom wody przeliczany jest na przepływ z krzywej konsumpcyjnej. Opad z lokalnego deszczomierza i prognozy IMGW zasila model, który z wyprzedzeniem ostrzega przed wezbraniem.
Przepływ i opad, ostatnie 30 dni
Linie przerywane: progi ostrzegawczy i alarmowy (przyjęte dla demo)
Ładunek zawiesiny i prognoza 72 godziny
Model odtwarza działanie Sediment Prediction Tool z projektu SUNDANSE w wersji lokalnej: krzywa przepływ–zawiesina jest dopasowana do danych z Orawy, a korektę daje model uczony na historii zdarzeń opadowych.
Ładunek zawiesiny (t/dobę) i prognoza
Pasmo: 80% przedział niepewności prognozy
Symulacja scenariusza
Co się stanie, jeśli spadnie tyle deszczu w ciągu doby?
W projekcie model zostanie skalibrowany na pomiarach z pierwszych miesięcy i porównany z Sediment Prediction Tool SUNDANSE.
Krzywa przepływ–zawiesina (skala log)
Qs = a · Qb, dopasowanie do próbek
Bilans do Jeziora Orawskiego
Skumulowany ładunek od początku roku hydrologicznego
Jakość osadów i identyfikacja źródeł
Próbki osadu dennego analizowane są pod kątem metali ciężkich i porównywane z progami jakości (TEC/PEC według MacDonald i in., 2000). Szybki test toksyczności biosensorem SUNDANSE pozwala wskazać, gdzie potrzebne są pełne analizy.
Metale w osadzie (mg/kg s.m.)
TEC: poniżej brak efektów · PEC: powyżej prawdopodobne efekty toksyczne
Skąd pochodzi osad?
Udział źródeł z modelu mieszania (fingerprinting geochemiczny)
Toksyczność, biosensor (indeks 0–100)
Opcjonalny element katalogu SUNDANSE: Whole-Cell Fibre-Optic Biosensor
Rzeka dla mieszkańców
Publiczna wersja pulpitu: prosty stan rzeki, zgłoszenia od mieszkańców i materiały edukacyjne dla szkół. Zgłoszenia ze zdjęciami pomagają wychwycić nielegalne zrzuty, erozję brzegów i wybieranie żwiru.
Czarna Orawa dzisiaj
Zgłoś problem
Ostatnie zgłoszenia
Lekcja „Dokąd płynie Orawa?”
Czarna Orawa płynie do Dunaju i Morza Czarnego. Scenariusz lekcji z odczytem danych na żywo ze stacji przy szkole.
Erozja pól a rzeka
Mapa stoków, z których deszcz zmywa glebę, i praktyki ograniczające spływ (pasy buforowe, orka w poprzek stoku).
Wspólne dane ze Słowacją
Ładunek osadu płynący do Jeziora Orawskiego publikowany w formacie otwartych danych dla partnerów po drugiej stronie granicy.
Plan projektu: 9 miesięcy, do 100 000 EUR
Wnioskodawcą musi być samorząd (np. gmina Jabłonka, powiat nowotarski albo województwo małopolskie). GAIA Instytut wspiera przygotowanie wniosku i odpowiada za platformę oraz model AI jako podwykonawca (limit 4,5% grantu). Kwoty poniżej są orientacyjne.
Harmonogram
Transze grantu: M2 17 000 EUR · M6 58 000 EUR · M9 25 000 EUR
Budżet orientacyjny
Jak to odpowiada kryteriom oceny
| Kryterium | Nasz argument |
|---|---|
| Excellence | Wszystkie 4 obszary katalogu. Jedyna polska zlewnia Dunaju, więc wyniki są bezpośrednio porównywalne z pilotami SUNDANSE w Bułgarii, Serbii i Rumunii. |
| Impact | Ograniczenie zamulania Jeziora Orawskiego, szybsze wykrywanie zrzutów, wczesne ostrzeganie przed wezbraniem, edukacja mieszkańców i szkół. |
| Implementation | Sprzęt dostępny z półki, gotowa platforma do skonfigurowania, jasny podział ról między gminą, laboratorium i GAIA. Utrzymanie po projekcie z budżetu gminy (około 3 000 EUR rocznie). |